İnternet servis sağlayıcısı (İSS), evinizi ya da telefonunuzu internetin geri kalanına bağlayan şirkettir. Ama “internet” sağlayıcının satın aldığı tek bir kablo değildir; arada birkaç katman vardır.
Evden internete giden yol
- Erişim ağı: Evinizdeki modemi sağlayıcının ilk ekipmanına bağlayan hat. Türkiye’de bu bakır (ADSL/VDSL), fiber (FTTH), kablo TV altyapısı ya da mobil baz istasyonları olabilir.
- Toplama ve ana şebeke: Binlerce abonenin trafiği bölgesel merkezlerde toplanır ve sağlayıcının ana şebekesine (backbone) taşınır. Büyük işletmecilerin ana düğümleri çoğunlukla İstanbul ve Ankara’dadır; IP konumunun sık sık bu şehirleri göstermesinin nedeni de budur.
- Ağlar arası bağlantı: Sağlayıcı, başka ağlara ulaşmak için ya transit satın alır ya da diğer ağlarla doğrudan eşleşir; bunun bir kısmı DE-CIX Istanbul gibi değişim noktalarında olur.
Altyapı ve hizmet sağlayıcı aynı şey değildir
Türkiye’de birçok internet aboneliği, başka bir işletmecinin altyapısı üzerinden sunulur: hizmeti satan şirket ile kablonun sahibi farklı olabilir. Bu durumda sizin “internet sağlayıcınız”, IP adresinizin kayıtlı olduğu ve trafiğinizi internete taşıyan şirkettir; bu da IP sorgulama sonucunda AS adı olarak görünür.
IP adresleri nereden gelir?
Sağlayıcı, Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya’nın bölgesel internet kayıt kuruluşu RIPE NCC’nin üyesidir ve adres bloklarını oradan alır. Bu blokları abonelerine dinamik ya da sabit olarak dağıtır. IPv4 kıtlığı nedeniyle bazı sağlayıcılar CGNAT ile bir adresi birçok aboneye paylaştırır.
DNS
Sağlayıcınız modeminize bir DNS çözümleyicisi de verir. Alan adlarını IP adreslerine bu sunucu çevirir. İsterseniz genel bir DNS sunucusu kullanabilirsiniz; bkz. DNS nedir?.
Sağlayıcınız neyi görür?
Sağlayıcınız hangi IP adreslerine, ne zaman ve ne kadar veriyle bağlandığınızı görür. HTTPS sayesinde sayfaların içeriğini ve tam adreslerini göremez; şifrelenmemiş DNS kullanıyorsanız sorguladığınız alan adlarını görebilir. Türkiye’de sağlayıcılar, mevzuat gereği belirli trafik kayıtlarını belirli süreler boyunca saklamakla yükümlüdür.
Türkiye’deki sağlayıcılar
Türkiye’de kayıtlı hangi ağların ne kadar adres alanı duyurduğunu, IPv6 ve RPKI durumlarını kendi verilerimizden derlediğimiz Türkiye’deki internet servis sağlayıcıları yazısında ve Rakamlarla Türkiye sayfasında bulabilirsiniz.