Tarayıcınıza turkiye.gov.tr yazdığınızda bilgisayarınızın bağlanması gereken şey bir ad değil, bir IP adresidir. Adı adrese çeviren sisteme DNS (Domain Name System, Alan Adı Sistemi) denir. Kısaca, internetin telefon rehberidir.
Bir DNS sorgusu nasıl işler?
- Cihazınız, ağ ayarlarında tanımlı DNS çözümleyicisine (resolver) sorar: “
turkiye.gov.tradresinin IP’si ne?” - Çözümleyici yanıtı önbelleğinde tutmuyorsa sorgu zincirini kendisi yürütür: kök sunuculardan
.trsunucularına, oradangov.tr’nin ve sonunda alan adının kendi ad sunucularına gider. - Yanıtı (örneğin bir IPv4 ve bir IPv6 adresi) cihazınıza verir ve kayıtta belirtilen süre (TTL) boyunca önbelleğinde saklar.
Bütün bu yolculuk genellikle birkaç milisaniye sürer. Teknik ayrıntılar için bkz. DNS nasıl çalışır?.
DNS kayıtları
Bir alan adı birçok türde kayıt yayımlayabilir. En sık karşılaşılanlar:
- A ve AAAA: alan adının IPv4 ve IPv6 adresleri (A kaydı, AAAA kaydı),
- MX: alan adına gelen e-postaları kabul eden sunucular (MX kaydı),
- TXT: SPF ve DMARC gibi e-posta güvenliği bilgileri ve doğrulama kodları (TXT kaydı),
- NS: alan adından sorumlu ad sunucuları (NS kaydı),
- CNAME: bir adın başka bir adın takma adı olduğunu söyler.
Herhangi bir alan adının bütün kayıtlarını DNS sorgulama aracıyla canlı olarak görebilirsiniz.
DNS sunucusunu değiştirmek neyi değiştirir?
Varsayılan olarak modeminiz ve telefonunuz, internet servis sağlayıcınızın DNS çözümleyicisini kullanır. Bunu Cloudflare (1.1.1.1), Google (8.8.8.8) veya Quad9 (9.9.9.9) gibi genel DNS sunucularıyla değiştirebilirsiniz.
- Hız: Çoğu zaman fark ya çok küçüktür ya da hiç yoktur. Sağlayıcınızın çözümleyicisi size genellikle daha yakındır.
- Gizlilik: Şifreli DNS (DNS over HTTPS veya DNS over TLS) kullandığınızda aradaki ağ hangi adları sorguladığınızı göremez; ama çözümleyici işletmecisi görür ve sağlayıcınız bağlandığınız IP adreslerini görmeye devam eder.
- IP adresi: DNS değiştirmek IP adresinizi değiştirmez.
Sık sorulan sorular
“DNS sunucusu yanıt vermiyor” hatası ne demek? Cihazınız çözümleyiciye ulaşamıyor. Modemi yeniden başlatmak, kabloyu ya da Wi-Fi bağlantısını kontrol etmek çoğu zaman yeterlidir; sorun sürerse geçici olarak genel bir DNS sunucusu deneyin.
Bir alan adının DNS’i değiştiğinde neden hemen görünmüyor? Çözümleyiciler eski yanıtı TTL süresince önbellekte tutar. Değişikliğin farklı çözümleyicilere ulaşıp ulaşmadığını DNS yayılım kontrolü ile görebilirsiniz.